Dünya küresel gıda sorunu, açlık ve kıtlık ile mücadelesini sürdürüyor. Oysa ki sağlıklı besine erişim tüm insanların en temel hakkı. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO), kuruluş yıl dönümü olan 16 Ekim, küresel gıda sorunlarına dikkat çekmek için ‘Dünya Gıda Günü olarak’ kabul ediliyor. FAO’nun 2026 teması ‘Bugün yenilik yap, yarını besle’ olurken, SOFI 2026 raporuna göre 2025 yılında dünya genelinde yaklaşık 645 milyon insan açlık yaşadı. Açlık oranlarında gerileme görülmesine rağmen yaklaşık 2.1 milyar insan orta veya ağır düzeyde gıda güvencesizliğiyle karşı karşıya kaldı. Ayrıca 2.7 milyar insan sağlıklı beslenmenin maliyetini karşılayamadı. Veriler, gıda sorunuyla mücadelenin yalnızca üretimi artırmayı değil, besleyici gıdayı herkes için erişilebilir ve ekonomik hâle getirmeyi de gerektirdiğini ortaya koyuyor.
Küresel gıda sorununa dikkat çekmek için çalışan FAO, bu yılki Dünya Gıda Günü temasını ‘Innovate today. Nourish tomorrow.’ (Bugün yenilik yap, yarını besle) olarak belirledi. Tema, gelecekte herkesin yeterli, çeşitli, güvenli ve besleyici gıdaya ulaşabilmesi için yenilikçi çözümlerin geliştirilmesine dikkat çekiyor. Bu yaklaşım, geleneksel bilgiyi ve kapsayıcı uygulamaları yeni teknolojilerle birleştirerek gıda sistemlerini daha sürdürülebilir hâle getirmeyi amaçlıyor. Temanın öne çıkardığı başlıca konular şunlar:
■ Tarımda teknoloji ve inovasyon: Dijital araçlar, bilimsel araştırmalar ve yapay zekâ gibi teknolojilerden yararlanılması.
■ Sürdürülebilir gıda üretimi: Doğal kaynakların korunması ve gelecek nesillerin gıda ihtiyacının güvence altına alınması.
■ Gıdaya eşit erişim: Herkesin yalnızca yeterli miktarda değil, sağlıklı ve besleyici gıdaya da ulaşabilmesi.
■ Geleneksel bilgi ve iş birliği: Çiftçilerin deneyimlerinin, bilimsel bilginin ve yerel çözümlerin birlikte değerlendirilmesi.
1.3 milyar ton israf
Dünyada milyarlarca insan açlıkla mücadele ederken, her yıl milyarlarca ton gıda israf ediliyor. Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP) verilerine göre, dünya genelinde 43 milyon çocuk aşırı açlıkla mücadele ediyor. Öte yandan bir yıl içerisinde üretilen gıdanın, yaklaşık üçte birine denk gelen 1.3 milyar tonu israf ediliyor.
Gıda israfının en çok yapıldığı ülkelerin başında Çin geliyor. Çin’de, 2024 verilerine göre yıllık toplam gıda israfı 108 milyon tonu aşıyor. Dünyanın en kalabalık ülkelerinden biri olan Çin’de kişi başına her yıl yaklaşık 76 kilogram gıda israf ediliyor. Hindistan’da ise yıllık toplam gıda israfı 78 milyon tonu aşıyor ve kişi başına yılda yaklaşık 54 kilogram gıda israf edildiği hesaplandı. Pakistan’da, yıllık yaklaşık 31 milyon ton gıda israf ediliyor. Kişi başına düşen miktar yılda 122 kilogram ile neredeyse Çin ve Hindistan’ın kişi başı israfının toplamına ulaşıyor.
Açlıkta düşüş var ama sorun devam ediyor
2026 Dünya Gıda Güvenliği ve Beslenme Durumu (SOFI 2026) raporu, 2025 yılına ilişkin küresel açlık ve gıda güvencesi verilerini ortaya koyuyor. Rapora göre açlıkta düşüş görülse de sağlıklı beslenmeye ekonomik erişim önemli bir sorun olmaya devam ediyor. Rapora göre dünya genelinde açlık oranı 2022’deki yüzde 8.6 seviyesinden 2024’te yüzde 8.1’e, 2025’te ise yüzde 7.8’e geriledi. Açlık yaşayan kişi sayısı 2024’e kıyasla yaklaşık 14 milyon, 2022’ye kıyasla 43 milyon azaldı. Buna rağmen bu veriler, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları doğrultusunda açlığı sona erdirmek için yeterli değil. Afrika’da yaklaşık 309 milyon, Asya’da 292 milyon, Latin Amerika ve Karayipler’de ise 32 milyon kişinin açlık yaşadığı tahmin ediliyor. Afrika’da nüfusun yaklaşık beşte biri açlıkla karşı karşıya. Bu tablo, küresel iyileşmenin bölgeler arasında eşit dağılmadığını gösteriyor.
Çocuklar en kırılgan grup
Çocuklar gıda krizinin en savunmasız grupları arasında yer alıyor. WFP verilerine göre her yıl 3 milyondan fazla çocuk açlıkla bağlantılı nedenlerle hayatını kaybediyor. Dünya genelinde 43 milyon çocuk aşırı açlıkla mücadele ediyor ve 5 yaş altı çocuk ölümlerinin yaklaşık yüzde 45’i açlık ve yetersiz beslenmeden kaynaklanıyor.
Açlık ve kıtlık sürüyor
Verilere göre; 2024’te 53 ülke ve bölgede 295 milyondan fazla insan akut açlığın çeşitli seviyeleriyle karşı karşıya kaldı. Dünya genelinde ortalama 1.4 milyon kişi ise akut gıda güvensizliğinin en ağır seviyesi olan ‘kıtlık’la mücadele ediyor. Kıtlıkla mücadele eden bölgelerin başında 640 bin 600 kişi ile Gazze gelirken, Gazze’yi 637 bin 200 kişi ile Sudan, 83 bin 500 kişi ile Güney Sudan, 41 bin 200 kişi ile Yemen, 8 bin 400 kişi ile Haiti ve 2 bin 600 kişi ile Mali takip ediyor. Bunun yanı sıra, dünya üzerinde 30 milyonu aşkın kişi de 4. seviye akut gıda kriziyle mücadele ediyor. Bunların başında 8.1 milyon kişinin 4. seviye açlık yaşadığı Sudan gelirken, Yemen’de 5.5 milyon, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde 3.9 milyon, Afganistan’da 3.1 milyon, Myanmar’da 2.8 milyon, Güney Sudan’da 2.4 milyon, Haiti’de 2.1 milyon, Pakistan’da 1.7 milyon, Nijerya’da 1.2 milyon, Filistin’in Gazze bölgesindeyse 1.1 milyon kişi 4. seviye akut açlıkla karşı karşıya.
