BURSA (İGFA) - Çağdaş Eğitim Kooperatifi (ÇEK) Rehberlik ve Psikolojik Danışma Merkezi Komisyonu, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Farkındalık Ayı kapsamında aileleri ve öğretmenleri bilgilendirmek amacıyla bir rehber hazırladı.
Rehberde, DEHB’nin yalnızca dikkatini verememek veya aşırı hareketli olmak şeklinde değerlendirilmemesi gerektiği belirtilerek, bozukluğun dikkati düzenleme, dürtüleri kontrol etme, davranışları organize etme ve kişinin kendini yönetme becerilerindeki güçlüklerle ilişkili nörogelişimsel bir durum olduğu ifade edildi.
“HER HAREKETLİ ÇOCUK DEHB’Lİ DEĞİLDİR”
Rehberde, çocukların yaşlarına bağlı olarak hareketli, sabırsız veya zaman zaman dalgın olmasının gelişimin doğal bir parçası olabileceği hatırlatıldı. DEHB açısından önemli olanın belirtilerin yaşa göre beklenenden belirgin biçimde fazla olması, süreklilik göstermesi ve çocuğun günlük yaşamını olumsuz etkilemesi olduğu vurgulandı.
Belirtilerin en az altı aydır devam etmesi ve çocuğun gelişim düzeyiyle uyumsuz olması gerektiğine dikkat çekilen rehberde, DEHB’nin üç temel belirti alanının dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik olduğu kaydedildi. Her çocuğun belirtileri aynı şekilde göstermeyebileceği de belirtildi.
“TEMBELLİK YA DA ŞIMARIKLIK DEĞİL”
DEHB’nin yanlış anlaşılmasının çocukların ve ailelerin yaşamını zorlaştırabileceğine işaret edilen rehberde, önemli mesajlardan biri şöyle özetlendi:
Çocuk, bazı davranışları yapmak istemediği için değil, yapmak istediği hâlde bunları sürdürmekte zorlandığı için güçlük yaşayabilir.
DEHB’nin kötü ebeveynlik, tembellik, zekâ geriliği veya şımarıklıkla açıklanamayacağı vurgulandı. Genetik etkenlerin önemli rol oynadığı, ancak bozukluğun tek bir nedene bağlanamayacağı ifade edildi. Aile ve çevre koşullarının ise belirtilerin günlük yaşama etkisini değiştirebileceği belirtildi.
DEHB TANISI NASIL KONULUYOR?
Rehberde, DEHB tanısının tek başına kan testi, beyin görüntülemesi, bilgisayar testi veya psikolojik testle konulamayacağına dikkat çekildi.
Tanı sürecinde çocuğun gelişim öyküsünün, belirtilerin başlangıcının, ev ve okul ortamındaki davranışlarının, aile bilgilerinin ve öğretmen gözlemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Ölçekler ve nöropsikolojik testler ise klinik değerlendirmeyi destekleyici araçlar olarak kullanılıyor.
Çocuk ve ergenlerde tanısal değerlendirmede çocuk ve ergen psikiyatristlerinin temel rol üstlendiği belirtilirken, psikologların ve klinik psikologların psikolojik değerlendirme, psikoeğitim, ebeveyn desteği ve psikoterapi süreçlerine katkı sunduğu aktarıldı.
TEDAVİDE AİLE VE OKUL DESTEĞİ ÖNEMLİ
Çağdaş Eğitim Kooperatifi’nin rehberinde, DEHB tedavisinin bütüncül bir yaklaşımla yürütülmesi gerektiği vurgulandı. Tedavi planının çocuğun yaşı, belirtilerin şiddeti, günlük yaşamdaki etkilenme düzeyi, eşlik eden güçlükler ve aile koşulları dikkate alınarak kişiye özel hazırlanması gerektiği ifade edildi. Rehberde, yalnızca çocuğun değil, içinde bulunduğu çevrenin de desteklenmesinin önemine dikkat çekilerek aile, okul ve uzmanlar arasındaki iş birliğinin sürece katkı sağlayacağı belirtildi.
