Çocuklarda ekran bağımlılığı bağırsakları da vuruyor: Kronik kabızlığa dikkat

Çocukların telefon, tablet ve bilgisayar karşısında geçirdiği süre giderek artarken ekran bağımlılığının fiziksel etkileri de daha fazla gündeme geliyor. Memorial Antalya Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Uz. Dr. Soner Demiral, uzun süre hareketsiz kalmanın ve yanlış pozisyonda ekran kullanmanın çocukların gelişmekte olan omurgasından bağırsak alışkanlıklarına kadar farklı alanlarda sorunlara yol açabileceğini belirtti. Türkiye’de çocukların günlük ekran süresi ortalama 4-7 saate, ergenlerde ise 6-8 saate kadar çıkabiliyor.

TELEFONA BAKARKEN BOYUNA BİNEN YÜK 27 KİLOGRAMA ÇIKABİLİYOR

Ekran kullanımında en önemli sorunlardan biri yanlış duruş. Aktarılan biyomekanik araştırmalara göre başın telefona bakarken yaklaşık 60 derece öne eğilmesi durumunda boyun omurgasına binen yük 27 kilogram seviyesine kadar çıkabiliyor. Bu pozisyonun uzun süre tekrarlanması özellikle gelişim çağındaki çocuklarda doğal boyun eğrisinin bozulması, kas spazmları ve omurga problemleri açısından risk oluşturabiliyor. Uzun süre öne eğik şekilde telefon kullanımının yol açtığı bu tablo literatürde “text neck” veya “tech neck” olarak adlandırılıyor.

TUVALETE TELEFONLA GİRME ALIŞKANLIĞINA DİKKAT

Ekran kullanımının daha az bilinen etkilerinden biri ise bağırsak alışkanlıkları. Uz. Dr. Demiral, özellikle çocukların tuvalete telefon veya tabletle girmesinin dışkılama sürecini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Ekrana yoğunlaşmanın dışkılama refleksinin ertelenmesine ve tuvalette gereğinden uzun süre geçirilmesine neden olabileceği, bunun da kronik kabızlık riskini artırabileceği belirtiliyor. Bültende aktarılan verilere göre çocuklarda normalde yüzde 3-5 düzeyinde olduğu belirtilen kabızlık oranının, yoğun dijital kullanım ve tuvalette telefon alışkanlığı bulunan gruplarda yüzde 25'e kadar çıkabildiği ifade ediliyor.

GÖZ, KİLO VE UYKU DA ETKİLENİYOR

Uzun ekran süresinin etkileri bununla da sınırlı değil. Uzmanlara göre uzun süre yakına bakmak miyopi ve dijital göz yorgunluğu riskini artırabilirken, ekran başında geçirilen hareketsiz saatler çocukluk çağı obezitesine zemin hazırlayabiliyor. Gece saatlerinde yoğun ekran kullanımı ise uyku düzenini olumsuz etkileyebiliyor.

ÇOCUKLARI EKRANDAN KOPARMAK YERİNE HAREKETE YÖNLENDİRİN

Demiral, ailelerin çocukların ekran kullanımını sınırlandırırken fiziksel aktiviteyi günlük yaşamın bir parçası haline getirmesini öneriyor. Çocukların her gün hareket etmesi, spor ve açık hava aktivitelerine yönlendirilmesi, cihazların mümkün olduğunca göz hizasında kullanılması ve aile içinde ekransız zaman dilimleri oluşturulması önem taşıyor. Özellikle “tuvalete telefonla girmeme” alışkanlığının küçük yaşta kazandırılması önerilirken; uzun süren kabızlık, boyun-sırt ağrısı veya baş ağrısı gibi şikâyetlerde uzman değerlendirmesi tavsiye ediliyor.