Uzmanlardan okula sağlıklı başlangıç önerileri

Okulların açılmasıyla birlikte çocuklar yalnızca derslere değil, yeniden düzenli bir günlük yaşama da dönüyor. Tatil boyunca geç saatlere kayan uyku düzeni ve artan ekran süresinin yanı sıra okulda tuvalet ihtiyacını erteleme, yeterince su içmeme ve teneffüsleri kapalı ortamda geçirme gibi alışkanlıklar da bazı sağlık sorunlarını beraberinde getirebiliyor. Yenişafak'tan Büşra Karagöz'ün haberine göre; uzmanlar, okula dönüş sürecinde çocukların uyku düzeninden göz sağlığına, tuvalet alışkanlıklarından su tüketimine kadar birçok konuda yakından takip edilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

AKŞAM EKRANI UYKU SAATİNİ GECİKTİREBİLİR

Tatilde ekran süresinin artması, geç yatıp geç kalkma alışkanlığının yerleşmesi ve uyku saatlerinin ileri kayması nedeniyle bu süreçte hem çocukları hem de aileleri en çok zorlayan konuların başında uyku düzenini yeniden oturtmak geliyor. Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikoloğu Ayşe Topak, özellikle ergenlik döneminde biyolojik saatin doğal olarak ileri kayabildiğini belirterek sabah kalkmakta zorlanan her çocuğun yalnızca 'geç yatıyor' ya da 'tembellik yapıyor' şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Ekran kullanımının uyku düzenini etkileyen önemli faktörler olduğunu vurgulayan Topak, "Akşam saatlerinde parlak ışık ve yoğun ekran kullanımını azaltmak da bu süreci destekler" diye konuştu.

UYKU SAATİNİ HER GÜN 15-30 DAKİKA ÖNE ÇEKİN

Okul başlamadan hemen önce çocuğa 'Artık erken yatacaksın' demek yerine uyku ve uyanma saatlerinin kademeli olarak erkene çekilmesini öneren Topak, "Mümkünse 1-2 hafta önceden uyku ve uyanma saatlerini kademeli olarak erkene çekmek daha sağlıklı olur. Örneğin her birkaç günde bir yatış ve kalkış saatini 15-30 dakika erkene almak, çocuğun yeni düzene daha kolay uyum sağlamasına yardımcı olur" ifadelerini kullandı. Yalnızca yatış saatinin değil, sabah kalkış saatinin de düzenlenmesi gerektiğine dikkat çeken Topak, şu öneriyi yaptı: "Sabah gün ışığı almak önemli. Perdeyi açmak, kısa süre balkona ya da bahçeye çıkmak gibi adımlar biyolojik saatin yeniden ayarlanmasına yardımcı olabilir."

DERS BAŞARISINDAN BAĞIŞIKLIĞA KADAR ETKİLİ

Yetersiz uykunun yalnızca çocuğun gün içinde uykulu hissetmesine yol açmadığını vurgulayan Topak, uyku düzeninin dikkat, hafıza, duygu durumu ve bedensel sağlık üzerinde de etkili olduğunu söyledi. Topak, "Yetersiz veya düzensiz uyku dikkat ve konsantrasyonu azaltır; derse odaklanmak zorlanır. Gün içinde öğrenilenlerin kalıcı hafızaya geçmesi büyük ölçüde uyku sırasında gerçekleşir" dedi.

TENEFFÜS GÖZÜ DE DİNLENDİRİYOR

Okul döneminde çocukların teneffüsleri sınıfta ya da ekran karşısında geçirmek yerine açık havada zaman geçirmesi göz sağlığı açısından da önem taşıyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Dr. Melike Gezer, özellikle büyüme çağındaki çocuklarda doğal gün ışığında geçirilen sürenin miyopi riskinin azaltılmasına katkı sağlayabildiğini belirtti. Gezer, "Çalışmalar, günde 1,5-2 saat dış ortamda ve doğal gün ışığında vakit geçirmenin miyopi sıklığını azalttığını gösteriyor. Bu nedenle çocukların teneffüslerde dışarıda vakit geçirmesi iyi bir alışkanlık" dedi.Gezer, "Tahtayı görememek, gözleri kısmak, kitaba veya ekrana çok yakından bakmak miyopi ihtimalini düşündürebilir" uyarısını yaptı.

Okuldan gelir gelmez tuvalete koşuyorsa dikkat

Okula yeni başlayan ve ilkokul çağındaki bazı çocuklar, okul tuvaletini kullanmak istemedikleri için idrarını veya dışkısını uzun süre tutabiliyor. Temizlik kaygısı, mahremiyet, arkadaşlarından utanma ya da derste izin istemekten çekinme gibi nedenlerle gelişen bu alışkanlık; kabızlık, dışkı kaçırma ve idrar yolu enfeksiyonlarına kadar uzanan sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Çocuk Gastroenterolojisi Uzmanı Prof. Dr. Coşkun Çeltik, "Dışkının sürekli ertelenmesi, bağırsakta daha uzun süre kalmasına ve suyunun giderek azalmasına neden olur. Bunun sonucunda dışkılama ağrılı hale gelir. Uzun süre idrar tutmak da mesanenin çalışma düzenini bozabilir; gündüz idrar kaçırma ve bazı çocuklarda idrar yolu enfeksiyonları görülebilir" dedi. Çocuğun okuldan gelir gelmez tuvalete koşmasının önemli bir ipucu olabileceğini vurgulayan Çeltik, "Özellikle her okul günü tekrarlanıyorsa, hafta sonlarında olmayan karın ağrıları ortaya çıkıyorsa veya dışkılama sıklığı ve kıvamı değiştiyse çocuğun okulda tuvalet ihtiyacını erteleyip ertelemediği sorgulanmalıdır" ifadelerini kullandı. Bazı çocukların tuvalete gitmemek için gün içinde su tüketimini de azalttığını belirten Çeltik, "Bu durum ağız kuruluğuna, baş ağrısı, halsizlik ve dikkat eksikliğine yol açabilir, kabızlığı da tetikler" diye konuştu.