Manisalı kadınların 'imece usulü' salça hazırlığı! 'Kışlıksa böyle pişirin, hiçbir şey olmuyor'

Sarıgöl'de yalnızca salça değil, biberden patlıcana kadar pek çok sebze de kış ayları için hazırlanıyor. Ancak kışlık hazırlıkların en zahmetli bölümlerinden biri yine domates salçası. Manisalı kadınların anlattığı yöntemde sıcak yaz güneşi önemli bir yere sahip.

Salçalık domatesler imece usulü hazırlanıyor

Sarıgöl'de ev yapımı salça hazırlığı çoğu zaman tek kişinin yaptığı bir mutfak işi olmaktan çıkıyor. Çarşıdan alınan salçalık domatesler eve getirildikten sonra komşular da hazırlığa katılıyor. Kimi domatesleri yıkarken kimi doğruyor, kimi de sonraki aşamalarla ilgileniyor. Bölgede yıllardır sürdürülen imece kültürü sayesinde büyük miktardaki domates çok daha kolay hazırlanabiliyor. Ortaya çıkan salça ise kavanozlara doldurularak kış boyunca yemeklerde kullanılmak üzere saklanıyor.

Domatesler önce bol suyla yıkanıyor

Tarifin ilk aşamasında domatesler bol suyla iyice yıkanıyor. Ardından domatesler doğranarak büyük bidonların içerisine aktarılıyor. Üzerlerine yeterli miktarda tuz ekleniyor ve güneş altında bekleme süreci başlıyor. Sarıgöllü bir ev hanımı yıllardır aynı yöntemi uyguladıklarını belirterek, "Her yıl salçamızı evde kendimiz hazırlarız. Domateslerimizi iyice bol suyla yıkadıktan sonra güzelce doğrarız. Üzerine yeterli tuz atarak bidonlara koyarız" sözleriyle hazırlığın ilk aşamasını anlatıyor.

Güneşte bekletiliyor, her gün karıştırılıyor

Domateslerin bulunduğu bidonlar sıcak havada bekletiliyor. Bu süre içerisinde domatesler giderek yumuşuyor ve parçalanıyor. Ancak geleneksel yöntemde önemli bir ayrıntı var. Karışımın her gün düzenli olarak karıştırılması gerekiyor. Sarıgöllü kadın da bu noktaya özellikle dikkat çekerek, "Güneş altında kendiliğinden erimeye başlar. Her gün mutlaka karıştırmak gerekir" diyor. Domatesler yeterince yumuşadıktan sonra ise hazırlığın ikinci aşamasına geçiliyor.

Süzgeçten geçirildikten sonra geniş tepsilere alınıyor

Yumuşayan domatesler süzgeçten geçirilerek kabuk ve istenmeyen iri parçalar ayrılıyor. Elde edilen domates karışımı daha sonra geniş tepsilere dökülüyor. Tepsilerin geniş olması, domatesin daha geniş bir yüzeye yayılmasını sağlıyor. Bundan sonraki aşamada yine güneşten yararlanılıyor. Domates karışımı güneş altında bekletilerek suyunun azalması ve bildiğimiz yoğun salça kıvamına yaklaşması sağlanıyor. Bu sırada karıştırma işlemine devam ediliyor.

Sıcak havalarda 10 günde hazır oluyor

Sarıgöl'de yaz sıcaklarının yüksek olması hazırlık süresini de etkiliyor. Geleneksel yöntemi anlatan ev hanımı, "Daha sonra eriyen domatesleri süzgeçten geçirip geniş tepsilere dökeriz ve güneş altında iyice suyunu çekmesini bekleriz. Bu arada karıştırmaya devam ederiz" sözleriyle süreci anlatıyor. Karışım yeterince koyulaştığında ise kavanozlara aktarılıyor. Manisalı kadın, "Suyu çekince kavanozlara koyup gölge bir yerde saklarız. Havaların sıcak olması nedeniyle yaklaşık 10 günde hazır oluyor" diyor.

Kıvamını güneş ve bekleme süresi belirliyor

Ev yapımı salçada hedef, domatesin fazla suyunun uzaklaşması ve yoğun bir kıvama ulaşması. Sarıgöl'deki geleneksel yöntemde bunun için ocakta uzun süre kaynatmak yerine yaz güneşinden yararlanılıyor. Ancak güneşte hazırlanan ürünlerde hijyen koşulları özellikle önemli. Domateslerin temiz şekilde hazırlanması, kullanılan kapların temiz olması ve ürünün böcek, toz ve diğer dış etkenlerden korunması gerekiyor.