Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın New York programı! 16’ncı kez BM kürsüsünden seslenecek

Ayşegül Kahvecioğlu - Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM 81. Genel Kurulu’na katılmak ve çeşitli temaslarda bulunmak üzere TSİ 22.50’de “TUR” uçağıyla ABD’nin New York şehrine geldi. Erdoğan’ı, John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı’nda Türkiye’nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız, Washington Büyükelçisi Sedat Önal ve New York Başkonsolosu Büyükelçi Muhittin Ahmet Yazal ile diğer ilgililer karşıladı. Erdoğan ile eşi Emine Erdoğan, Adalet Bakanı Akın Gürlek, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç ile Türk Devletleri Teşkilatı Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım da ABD’ye geldi.

Libya ve Kuveyt’le başlıyor

Programa göre Erdoğan’ın dört günlük yoğun New York programı ikili ve heyetlerarası siyasi temasları ise bugün başlayacak. Cumhurbaşkanı, bugün önce Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi ile Türkevi’nde bir araya gelecek. Görüşmede, Libya’nın siyasi birliği ve istikrarının yanı sıra Türkiye ile Libya arasındaki Doğu Akdeniz anlaşmalarının gündeme gelmesi bekleniyor.

Erdoğan daha sonra Kuveyt Veliaht Prensi Şeyh Sabah Halid el-Hamed es-Sabah ile bir araya gelecek. Türkiye-Kuveyt ilişkilerinde son dönemde özellikle savunma sanayii, yatırım, enerji ve ticaret alanlarında iş irliği öne çıkarken, geçtiğimiz mayısta iki ülke savunma sanayii alanındaki iş irliğinin genişletilmesi için niyet mektubu imzalanmıştı. Ankara’nın Kuveyt’le gündeminde Körfez güvenliği ve bölgesel gelişmeler de bulunuyor. Kuveyt’in Türkiye’den Bayraktar TB2 tedarik etmesinin ardından görüşmede savunma sanayii iş birliğinin yeni projelerle genişletilmesi başlığı da masada bulunuyor.

Erdoğan, bu akşam Cipriani’de “100 Yıllık Dostluk: Türkiye-Amerika Birleşik Devletleri” etkinliğine katılacak. Etkinlik, Erdoğan’ın New York ziyaretindeki Türk-Amerikan ilişkileri ayağının başlangıcını oluşturacak.

22 Eylül’de BM kürsüsünde

Bu yılki Genel Kurul, “Güveni yeniden inşa etmek, dönüşümü yönetmek: Herkes için sonuç üreten bir Birleşmiş Milletler” temasıyla gerçekleştirilecek. BM gündeminin başlıca konuları arasında Orta Doğu’daki çatışmalar, İran krizi, Gazze ve Filistin meselesi, Rusya-Ukrayna Savaşı, Sudan, iklim değişikliği ve yapay zekânın uluslararası düzeyde yönetimi bulunacak.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Kurulu genel görüşmelerinin başlayacağı 22 Eylül Salı günü ABD saatiyle 11.20’de Genel Kurul’a hitap edecek. Bu, Erdoğan’ın Genel Kurul’a 16’ncı kez hitabı olacak. Erdoğan’ın konuşmasının ana gündem maddesinin İsrail’in Gazze’de uyguladığı soykırım, Filistin’in devlet olarak tanınması ve uluslararası alanda İsrail’e karşı atılacak adımlara ilişkin olması öngörülüyor. Erdoğan’ın özellikle Gazze’deki duruma dikkati çekmesi, üye ülkelerden İsrail’in saldırılarına karşı durmalarını talep etmesi bekleniyor.

Guterres’le kritik görüşme

Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM konuşmasının hemen ardından BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile ikili görüşme gerçekleştirecek. Orta Doğu’daki çatışmalar, Gazze, İran, Ukrayna, Suriye ve insani meselelerin yine bu görüşmede gündeme gelmesi öngörülüyor.

İngiltere’nin yeni başbakanı

Erdoğan’ın yarın yapacağı bir diğer dikkat çekici görüşme, Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham ile olacak. Burnham 20 Temmuz’da başbakanlık görevini üstlenmişti. Erdoğan ile Burnham, 17 Ağustos’ta telefonla görüşmüş; Erdoğan yeni İngiliz Başbakanı’nı görevi dolayısıyla tebrik etmişti. İki liderin New York’ta savunma sanayii, ticaret, yatırım, Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi ile Güvenlik ve Savunma Ortaklığı konularını ele alması bekleniyor.

Erdoğan daha sonra Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ile de görüşecek.

Paşinyan ile ‘normalleşme’ görüşmesi

Erdoğan’ın New York’taki son günü olan 23 Eylül’deki ilk programı ise Türkevi’nde Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) ile U.S.-Türkiye Business Council tarafından düzenlenecek toplantı olacak. Toplantının ana gündem maddesi, iki ülke arasındaki ticaret ve yatırımların artırılması olacak. Erdoğan daha sonra Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile bir araya gelecek. Bu görüşmenin en önemli başlığının ise Türkiye-Ermenistan normalleşme süreci olması bekleniyor.

İki ülke arasında 2022’den beri yürütülen süreçte 2026’da somut bir aşamaya geçilmişti. Dışişleri Bakanlığı, iki ülke arasında doğrudan ticaretin başlamasına yönelik bürokratik hazırlıkların 11 Mayıs itibarıyla tamamlandığını, ortak sınırın açılmasına yönelik teknik çalışmaların ise sürdüğünü açıklamıştı.

Erdoğan daha sonra Irak Başbakanı Ali Zeydi ile de görüşecek. Bu görüşmede Kalkınma Yolu Projesi ve PKK’ya karşı mücadele öncelikli dosyalar arasında yer alıyor.

Trump’ın davetine katılacak

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklanan ayrıntılı programında ABD Başkanı Trump’la baş başa görüşme için ayrılmış bir saat bulunmuyor. Ancak iki lider 22 Eylül akşamı aynı programda olacak. Erdoğan, Trump ve eşinin Lotte New York Palace Hotel’de devlet ve hükümet başkanları ile eşleri onuruna vereceği davete katılacak. Bu nedenle programın akışı içerisinde iki lider arasında bir temas gerçekleşmesi ihtimali bulunuyor. Bunun ayrı ve planlı bir ikili görüşmeye dönüşüp dönüşmeyeceği ise henüz resmen açıklanmış değil.

Muhtemel başlıklar

Erdoğan ile Trump son olarak temmuz ayında Ankara’da yüz yüze görüşmüş, 18 Ağustos’ta da bir telefon görüşmesi gerçekleştirmişti. New York’ta Erdoğan-Trump görüşmesi gerçekleşmesi halinde masadaki muhtemel başlıkların İran savaşı, Gazze, Suriye, savunma ilişkileri, ticaret ve yatırımlar olması bekleniyor. İran dosyasının ayrıca Trump’ın bu yılki BM temaslarının başlıca konularından biri olması bekleniyor.

Üst düzey güvenlik

81 BM Genel Kurulu toplantısı nedeniyle New York’ta ve BM Genel Merkezi çevresinde güvenlik önlemleri “en üst seviyeye” yükseltildi. 20-26 Eylül tarihlerinde bazı bölgeler trafiğe kapalı olacak. Federal yetkililer, izinsiz uçan insansız hava araçlarını etkisiz hale getirmek için New York polisine özel yetki verdi ve zirve boyunca BM binasının çevresindeki iki deniz mili yarıçapındaki alanda geçici uçuş yasağı uygulanacağını duyurdu.

Emine Erdoğan’ın gündemi ‘iklim’

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan New York’ta özel olarak davet edildiği “Dünya Ekonomik Forumu Sürdürülebilir Kalkınma Etki Toplantıları” kapsamında konuşma yapacak.

New York İklim Haftası 2026 Açılış Töreni’ne katılacak olan Emine Erdoğan, programda “Gerçek İvme, Somut Dönüşüm” başlıklı ikinci bölümün açılış konuşmasını da yapacak.

İklim zirvesinde konuşacak

Erdoğan’ın çarşamba günü BM Genel Sekreteri İklim Zirvesi’ne katılması ve burada bir konuşma yapması da planlanıyor. BM’nin resmi programına göre 23 Eylül’deki zirve, enerji dönüşümünün hızlandırılması, enerji güvenliği, iklim adaleti ve iklim değişikliğinin etkilerine karşı ülkelerin dayanıklılığının artırılmasına odaklanacak.

Erdoğan daha sonra Türkevi’ne dönerek SETA koordinasyonunda ABD’li düşünce kuruluşlarının temsilcileriyle toplantı gerçekleştirecek. Bu toplantı da Erdoğan’ın Washington ve New York’taki politika çevreleriyle temas ayağını oluşturacak.

Kapanış Gotham Hall’da

Cumhurbaşkanı’nın son programı ise Türk ve akraba topluluklara ayrılacak. Erdoğan, her yıl olduğu gibi Gotham Hall’da “Türk ve Kardeş Topluluklar Buluşması” etkinliğine katılacak.