Emine Erdoğan’ın Öncülüğünde Türkiye’den Dünyaya Uzanan Sıfır Atık Vizyonu 9. Yılında

Sıfır Atık Vakfından yapılan açıklamaya göre, Türkiye'nin çevre ve sürdürülebilirlik alanındaki en kapsamlı dönüşüm hareketlerinden biri olarak 27 Eylül 2017'de Emine Erdoğan'ın himayelerinde başlatılan "Sıfır Atık Hareketi" 9. yılına ulaştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çevrenin korunması, doğal kaynakların verimli kullanılması, israfın önlenmesi ve iklim değişikliğiyle mücadele konularındaki güçlü iradesi, Türkiye'nin bu alandaki politikalarının en önemli dayanaklarından birini oluşturuyor.

İlk günden itibaren yalnızca atıkların toplanması ve geri dönüştürülmesine odaklanan bir uygulama modeli olmanın ötesinde, israfın önlenmesini, kaynakların verimli kullanılmasını, sürdürülebilir üretim ile tüketim alışkanlıklarının yaygınlaştırılmasını ve gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakılmasını hedefleyen bütüncül bir yaklaşım olarak şekillenen "Sıfır Atık Hareketi" geçen 9 yıllık süreçte Türkiye sınırlarını aşarak küresel bir çevre ve sürdürülebilirlik gündemine dönüştü.

"Sıfır Atık" yaklaşımı, iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı, kirlilik, kaynak güvenliği, gıda israfı, su yönetimi ve döngüsel ekonomi gibi birbirinden farklı görünen başlıkları ortak bir perspektifte buluşturan bir dönüşüm anlayışının önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Bu süreçte Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un liderliğinde yürütülen çevre ve iklim politikaları, bu yaklaşımın iklim eylemiyle daha güçlü biçimde bütünleşmesine katkı sağlıyor.

TÜRKİYE'DEN BM'YE UZANAN YOLCULUK

Sıfır Atık Hareketi'nin uluslararası alandaki en önemli dönüm noktalarından biri, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'nun 14 Aralık 2022'de kabul ettiği "Sıfır Atık Girişimleri" başlıklı karar oldu.

Türkiye'nin öncülüğünde hazırlanan ve 105 ülkenin ortak sunuculuğunu yaptığı kararla 30 Mart BM tarafından "Uluslararası Sıfır Atık Günü" ilan edildi.

Böylece sıfır atık yaklaşımı, uluslararası toplumun ortak gündeminde resmi bir günle görünürlük kazanan küresel bir konu haline geldi.

Sıfır Atık Hareketi'nin küresel ölçekteki görünürlüğünün artmasında Emine Erdoğan'ın uluslararası platformlarda yürüttüğü çalışmalar da belirleyici bir rol üstlendi.

Emine Erdoğan, 30 Mart 2023'te BM Genel Kurulu'nda Uluslararası Sıfır Atık Günü dolayısıyla gerçekleştirilen üst düzey toplantıda açılış konuşmasını yaptı.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de aynı toplantıda Emine Erdoğan'a "BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanlığını" üstlenmesi için çağrıda bulundu.

12 Nisan 2023 tarihinde oluşturulan ve başkanlığını Emine Erdoğan'ın yürüttüğü, 13 üyeden oluşan BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu, sıfır atık alanındaki başarılı uygulamalar ile iyi örneklerin ülkeler arasında paylaşılmasını, küresel ölçekte farkındalığın artırılmasını ve sıfır atık yaklaşımının yaygınlaştırılmasını amaçlıyor.

DOKUZ YILDA KITALARI AŞARAK DÜNYAYA ÖRNEK OLAN UYGULAMA

Sıfır Atık Hareketi, Türkiye'de başlatıldığı 2017 yılından bu yana kamu kurumlarından yerel yönetimlere, eğitim kurumlarından özel sektöre kadar çok geniş bir uygulama alanına ulaştı.

Türkiye'de geri kazanım oranı 2025 yıl sonu itibarıyla yüzde 37,53 seviyesine yükselirken, hareket kapsamında yaklaşık 90 milyon ton atığın ekonomiye yeniden kazandırıldığı ve bunun yaklaşık 365 milyar liralık ekonomik katkı oluşturduğu biliniyor.

Geri kazanılan bu atıkların işlenmesiyle yaklaşık 365 milyar liralık ekonomik katkı sağlandı.

Uygulamalar sayesinde bugüne kadar yaklaşık 270 milyar kilovatsaat enerji, 2 trilyon litre su ve 60 milyar litre petrol tasarrufu sağlandı. Geri kazanım faaliyetleriyle yaklaşık 613 milyon ağacın kesilmesi ve 180 milyon ton sera gazı salımı önlendi. Ayrıca yaklaşık 55 bin futbol sahası büyüklüğünde atık depolama alanı ihtiyacının önüne geçildi.

SIFIR ATIK HAREKETİ'NİN 9. YILI

Açıklamada görüşlerine yer verilen Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, 9 yıllık süreçte Türkiye'nin ortaya koyduğu vizyonun küresel ölçekte karşılık bulduğunu belirtti.

Sıfır Atık Forumu'nun bu küresel dönüşümdeki rolüne de dikkati çeken Ağırbaş, "Sıfır Atık Hareketi'nin 9. yılı, Türkiye'nin 9 yıl önce ortaya koyduğu vizyonun bugün küresel ölçekte nasıl bir karşılık bulduğunu gösteren önemli bir dönüm noktasıdır. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin himayelerinde başlayan bu yolculuk, BM tarafından tanınan, 30 Mart'ın Uluslararası Sıfır Atık Günü olarak kabul edilmesini sağlayan ve dünyanın farklı coğrafyalarında karşılık bulan küresel bir harekete dönüşmüştür." ifadelerini kullandı.

Ağırbaş, bu süreçte elde edilen yaklaşık 365 milyar liralık ekonomik katkının "Sıfır Atık" yaklaşımının çevre politikalarının çok ötesinde bir ekonomik dönüşüm modeli olduğunu da ortaya koyduğunu aktararak, şöyle devam etti:

"Yaklaşık 90 milyon ton atığın yeniden ekonomiye kazandırılması, aslında kayıp olarak gördüğümüz malzemelerin yeniden değere dönüşebileceğini gösteriyor. Buradaki temel mesele, yalnızca geri dönüşüm oranlarını artırmak değildir. Asıl hedefimiz, kaynak kullanımını azaltmak, ürünlerin ve malzemelerin yaşam döngüsünü uzatmak, israfı kaynağında önlemek ve ekonomik sistemimizi daha döngüsel hale getirmektir."

Ağırbaş, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çevre ve iklim alanındaki güçlü iradesi, Emine Erdoğan'ın himayelerinde ortaya konulan "Sıfır Atık" vizyonu, Bakan Kurum'un liderliğinde yürütülen çevre, şehircilik ve iklim politikalarının Türkiye'nin bu alandaki dönüşümünü daha ileri bir noktaya taşıdığını kaydetti.