Pamukta sürdürülebilirlik tartışması... Doğru lif seçimi, ürün tasarlanmadan önce verilen bir karar

Yılda 25 milyon ton pamuk üretilen dünyada bu lifin çevresel maliyeti giderek tartışılır hale geliyor. Uzmanlar, sektörün sürdürülebilir dönüşümünü artık erteleyemeyeceği konusunda hemfikir oldu.

İSTANBUL (İGFA) - Dünyanın en yaygın doğal lifi olan pamuk, tekstil ve hazır giyim endüstrisinin temel hammaddesi olmayı sürdürürken, üretim süreci çevresel etkileri nedeniyle yeniden tartışma konusu oluyor. Yılda yaklaşık 25 milyon metrik ton üretilen pamuk, tarımdan nihai ürüne uzanan süreçte yüksek su tüketimi ve yoğun kimyasal kullanımıyla dikkat çekiyor. Mısırlı Underwear and Socks, organik pamuk ve çevre dostu üretim yaklaşımıyla sürdürülebilir tekstilde dikkat çekiyor.

Tek bir pamuklu tişörtün üretimi için yaklaşık 2.700 litre su gerektiği, pamuk ekiminin dünya ekilebilir arazisinin yalnızca yüzde 2,5’ini kaplamasına karşın küresel tarım ilacı kullanımının yüzde 16’sını tükettiği belirtiliyor.

KALİTE TARLADA BAŞLIYOR

Pamukta kalite, tohumun toprağa düştüğü anda şekilleniyor. Lifin uzunluğu, inceliği ve nem emiciliği; yetiştirme koşulları, sulama yöntemi ve tohum çeşidine göre değişiyor. Hasat sonrası temizleme, tarama ve eğirme aşamaları ise nihai ürünün dokusunu ve dayanıklılığını belirliyor. Bu yaklaşım, 1927’de Mısır’da üretilen merserize pamuk ipliğini Türkiye’ye taşıyarak sektörde önemli bir adım atan Mısırlı Underwear and Socks’ın üretim felsefesinde de öne çıkıyor.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İDDİASI VE SERTİFİKALAR

Küresel moda sektörü son yıllarda sürdürülebilirlik söylemini öne çıkarsa da, organik pamuklu kumaşların küresel pamuk pazarındaki payı hâlâ sınırlı. 2025 itibarıyla organik pamuğun payı yüzde 14,8 seviyesinde bulunurken, bu alan yıllık yüzde 7,6 büyüme hızıyla en hızlı genişleyen kategorilerden biri olarak öne çıkıyor.

Sektörde öne çıkan sertifikasyon sistemleri arasında GOTS: Organik üretimin tarladan son ürüne kadar denetimi, OEKO-TEX STANDARD 100: İnsan sağlığına zararlı kimyasalların bulunmadığının belgelenmesi, Better Cotton Initiative (BCI): Daha az su ve kimyasal kullanımıyla üretimi destekleyen çerçeve yer alırken, buna karşın, bazı markaların “sürdürülebilir” olarak pazarladığı ürünlerde düşük oranlarda organik pamuk, yüksek oranlarda sentetik içerik bulunması, tüketici nezdinde güven sorununu gündeme getiriyor.

2050’DE SU RİSKİ BÜYÜYOR

Sektörde dönüşümün ertelenmesi halinde riskin daha da büyüyeceği belirtiliyor. 2050’ye kadar küresel hazır giyim ve tekstil üretim tesislerinin yüzde 75’inin yüksek ila aşırı su riski altında kalması bekleniyor. Tekstil sektörü halihazırda küresel tatlı su çekilmesinin yüzde 4’ünü tüketiyor.

Organik pamuk üretimi de bu tabloya karşı önemli bir alternatif olarak gösteriliyor. 2024-2025 sezonunda 342 bin metrik ton organik pamuk üretildiği, bunun küresel toplamın yüzde 1,4’üne karşılık geldiği bildiriliyor.

Türkiye ise organik pamuk üretiminde dünya çapında önemli bir konumda bulunuyor. Ülke, Hindistan’ın ardından yüzde 12 payla ikinci sırada yer alıyor. GOTS sertifikalı organik pamuklu kumaş üretiminde de Hindistan, Türkiye ve Tanzanya öne çıkan ülkeler arasında bulunuyor.

“DOĞRU LİF SEÇİMİ, TASARIMDAN ÖNCE GELİR”

Mısırlı Underwear and Socks Yönetim Kurulu Üyesi Murat Eren Taşçı, doğru hammaddenin ürünün konforunu ve dayanıklılığını doğrudan etkilediğini belirterek, “Doğru lif seçimi, ürünün tasarlanmadan önceki kararıdır” değerlendirmesinde bulundu. Taşçı, markanın organik pamuk, bambu ve tencel gibi çevre dostu alternatifleri koleksiyonlarında kullandığını, yağmur suyu hasadıyla kapalı döngü su sistemi kurduğunu ve üretiminin büyük bölümünü düşük karbon ayak iziyle gerçekleştirdiğini ifade etti.